Teras Çatılarda Su ve Isı YalıtımıTeras Çatılarda Su ve Isı Yalıtımı

Çatı Tipleri

Genel olarak eğimi %5' ten az olan çatılar "Teras Çatılar", eğimi %5' ten fazla olan çatılar ise "Eğimli Çatılar" olarak adlandırılırlar.

Çatı tipi seçiminde iklim, kullanım ve çatı alanı ilişkisi

Yapının bulunduğu iklim kuşağı, yapının çatı alanı ve yapının niteliği gibi özellikler tasarım aşamasında tasarımcının çatının teras mı yoksa eğimli mi olması gerektiğine karar vermesine yardımcı olur. Tasarımcı bu seçimi yaparken özellikle çatı alanının büyüklüğünü göz önüne almalı ve büyük alanlı yapılarda (otel, ofis, apartman v.s.) işlevsellik, yalıtım sistem ömrü, hafiflik gibi özelliklerinden dolayı teras çatı sistemini seçmelidir. Teras çatılar, gerektiğinde kolaylıkla kullanıma açık şekilde tasarlanabilmektedir. Havalandırma, güneş enerjisi sistemleri gibi tesisatlar teras çatılara çok daha kolay ve güvenli şekilde monte edilmektedir.

Çatı sistemi olarak teras seçildikten sonra, tasarımcı çatı üzerine gelecek olan suyun tahliye edileceği noktaları dikkatli bir şekilde belirlemelidir. Su giderleri belirlenirken konstrüksiyon faktörü de göz önüne alınmalıdır. Örneğin, teras çatı öngeril-meli elemanlar ile oluşturuluyorsa açıklığın orta noktasındaki sehim yukarı doğru olacağından su giderleri açıklığın orta noktalarında değil, mesnetlerin bulunduğu tarafa yerleştirilmelidir. Benzer şekilde, öngerilmeli olmayan elemanlarla çatı teşkil edildiğinde, azami sehim aşağı doğru olacağından su giderleri akışı kolaylaştırmak için mesnetler arası açıklığın orta noktasına yerleştirilmelidir.

Teras çatılarda su ve ısı yalıtımı uygun sistem ve malzemelerle yapıldığı sürece uzun seneler boyunca sorunsuz bir şekilde çözülebilmektedir. Teras çatıların su yalıtımında başlıca kullanılan malzemeler olan polimer bitümlü su yalıtım membranları, ülkemizde TS 11758-1 Standardına göre üretilmektedir. Teras çatılarda yapılacak ısı yalıtımı için ekstrüde polistiren, genleştirilmiş polistiren, mineral yünler ve poliüretan gibi çeşitli malzemeler kullanılabilmektedir. Aşağıdaki tabloda, teras çatıların ısı yalıtımında kullanılacak ısı yalıtım malzemelerinden istenen özellikler verilmektedir: Bu malzemelerden ekstrüde polistiren ile ısı yalıtımı yapılması durumlarda, malzemenin bünyesine su almama özelliği sayesinde, su yalıtım katmanının üstüne döşenmesi mümkün olmaktadır. Isı yalıtım levhalarının su yalıtımının üstünde yer aldığı detaylar ters çatı adı ile anılmaktadır.

Diğer ısı yalıtım malzemeleriyle oluşturulan detaylarda, ısı yalıtımının su yalıtım katmanının altında yer alarak korunması gereklidir.

Ters çatılarda su yalıtım katmanı, ısı yalıtımı ile korunduğu için sistem ömrü uzamaktadır. Sistemin ömrünü uzatan etkenler:

  1. Mekanik tahriplere karşı koruma,
  2. Termik tahriplere karşı koruma:
    Ayrıca, ters çatılar buhar kesici katman gerektirmedikleri, gerek su yalıtımdaki onarımlarda ve gerekse ısı yalıtım levhalarının değiştirilmesinde büyük kolaylıklar sağladıkları için kısa ve uzun vadede ekonomik olmaktadırlar.
  3. Teras çatılarda çatı eğimi %2'den az olmamalıdır.
  4. Çatı eğiminin %5'e eşit veya daha az olması halinde, en az iki katlı su yalıtımı uygulanmalıdır.
  5. Çatı eğiminin %5'den büyük ve yapının don bölgeleri dışında olması halinde, tek katlı 4 mm kalınlığında polyester keçe taşıyıcılı su yalıtımı uygulanabilir .


Tamirat kuralları:

Mevcut bitümlü su yalıtım katmanları üzerine yenileme amacı ile, mevcut su yalıtım katmanlarına gerekli tamiratlar yapıldıktan sonra tüm çatı üzerine tek katlı en az 4 mm kalınlığında polyester keçe taşıyıcılı su yalıtım örtüsü uygulanır.

Üzerinde Gezilen Çatılarda Isı ve Su yalıtımıÜzerinde Gezilmeyen Teras Çatılar:

Ters Teras Çatılar:

Yanda Şekil-8' de görülen üzerinde gezilmeyen ters çatı detayında; teras çatı betonarme döşemesi üstüne yapılan ahşap mala perdahlı eğim betonu üstünde iki katlı polimer bitümlü su yalıtım membranı uygulaması bulunmaktadır. Ekstrüde po-listiren ısı yalıtım levhaları, su yalıtım katmanlarının üzerine serbestçe döşendikten sonra serilen bir ayırıcı katman ve 1632 mm tane çaplı dere çakılı yaklaşık 5 cm kalınlıkta düzgün bir şekilde yayılarak yalıtım işlemleri tamamlanmaktadır.

Teras çatıların bahçe çatı olarak düzenlenmesi durumunda ise (Şekil-9), detaya uygun bitki köklerine karşı dayanıklı su yalıtım membranları kullanılmakta, ısı yalıtım levhaları üste gelecek şekilde döşendikten sonra, filtre katmanını takiben bitki toprağı ve yeşillendirme ile detay tamamlanmaktadır.

Klasik Teras Çatılar:

Üzerinde gezilmeyen teras çatı ısı yalıtımlarında ekstrüde polistiren dışındaki ısı yalıtım levhalarının kullanılması durumunda ısı yalıtımının hem alttan hem de üstten suya karşı korunması gerekmektedir.

Bunun için, ısı yalıtım katmanının altına önce bir buhar kesici katman uygulanır ve ısı yalıtımı döşendikten sonra üstüne iki katlı su yalıtım katmanı kaplanır. Üst yüzü arduvaz taşı kaplı örtülerin kullanılmaması halinde, su yalıtım örtülerinin üstüne filtre katmanı ve ardından dere çakılı ile kaplama yapılması gerektiği aşağıdaki çizimde gösterilmektedir.

Isı Yalıtım Katmanı
Isı Yalıtım MalzemesiBirim Hacim Kütlesi
Kg/m2
Basın Dayanımı kPa
(en fazla %10 deformasyonda)
Kullanım Detayı
Geleneksel Teras ÇatılarTers Teras Çatılar
Mineral ve bitkisel lifli yalıtım mamulü
(TS 901)
>= 150 >= 50 X  
Ekstrude polistiren köpük
(XPS)(TS 11989)
>= 50 >= 200   X
Genlefltirilmifl polistiren köpük
(EPS) (TS 7316 EN 13163)
>= 20
(Gezilmeyen çatılar)
>= 80 X  
>= 30
(Gezilebilir çatılar)
>= 100   X

 

Gezilen Üzerinde Gezilen Çatılarda Su YalıtımıÜzerinde Gezilen Teras Çatılar:

Ters Teras Çatılar:

Aşağıda görülen üzerinde gezilen ters çatı detaylarında ise, teras çatı karoları yüksekliği ayarlanabilir plastik karo takozları veya harç üzerine monte edilebilmektedir.

Klasik Teras Çatılar:

Üzerinde gezilen teras çatı ısı yalıtımlarında ekstrüde polisti-ren dışındaki ısı yalrtım levhaları kullanıldığında, ısı yalıtımının hem alttan, hem de üstten suya karşı korunması gerekmektedir.

Bunun için, ısı yalıtım katmanının altına önce bir buhar kesici katman uygulanır ve ısı yalıtımı döşendikten sonra üstüne iki katlı su yalıtım katmanı kaplanır. Şekil-IS' te eğim betonu ısı yalıtımının altında, Şekil-I4te ise eğim betonu ısı yalıtımının üstünde yer almaktadır. Bu uygulamalar, sırası ile, "Klasik Çözüm" ve "Spesifik Çözüm" olarak adlandırılırlar.

Hafif Metal Çatılarda Su YalıtımıHafif Metal Çatılar

Hafif metal çatılar, büyük açıklıklı yapılarda çatı kaplama sistemi olarak kullanılabilecek en uygun malzemedir. Masif betonarme plaklarıyla karşılaştırıldıklarında gerek kolon, ve gerekse çatı makaslarına getirdikleri yük çok daha az olmaktadır. Dolayısıyla kolon ve makas kesitleri seçilirken daha ekonomik kesitler hesaplanmaktadır. Tüm bunlar maliyeti azaltan etkenler olup çatı sistemi ömründe bir azalmaya meydan vermeksizin daha ucuza yapılabilmektedir.

Metal çatıların su ve ısı geçirimsizliğinin sağlanması için uygulanacak sistem, mineral lifli ısı yalıtım levhaları veya içi ısı yalıtımlı kompoze elemanların üstüne elastomerik bitümlü, polyester keçe taşıyıcılı su yalıtım membranlarının yapıştırılmasıyla çözülebilmektedir.


Parapetler ve Baca Dipleri

Parapet ve baca dibi gibi dikey yüzeylerde yalıtım örtüleri en az 30 cm yukarıya doğru yükseltilmelidir. Yüksek olmayan parapetlerde yalıtım harpuşta üstüne kadar çıkartılıp dönülmeli, yüksek parapetlerde ise (fiekil-I8) en az 30 cm yükseltildikten sonra baskı profili ile sabitlenmelidir. Baskı profili olarak, yaklaşık 5 cm genişliğinde, en az 3 mm kalınlığında alüminyumdan imal edilmiş düz lâmalar kullanılmalı ve 25 cm - 30 cm'de bir vida ve dübel ile tespit edilmelidirler. Baskı profilinin üst ağız kısmında polisülfür esaslı veya doğal silikon esaslı mastikler kullanılmalıdır.

Su inişleri ve süzgeçler:

Su inişleri yatay olarak parapetlerden (fiekil-I9) bina dışına alındığı gibi, dik inişlerde düşey engellerden (parapet ve baca duvarları gibi) en az 50 cm uzakta yapılmalıdır. Kullanılacak olan süzgeçler ve boruların çapları 0 100 mm'-den az olmamalıdır. Pratik olarak, çatı eğimine göre her 100 m2 çatı alanı için en az 1 adet 0 100 mm'lik iniş kullanılmalı veya 1m2 çatı alanı için 1cm2 su iniş borusu çapı hesaplanmalıdır. Uygulamanın yapıldığı bölgenin yıllık yağış miktarına göre süzgeç miktarları artırılmalıdır.


TS 11758-2 polimer bitümlü su yalıtım membranlarının uygulama standardının yürürlüğe girecek oLması sayesinde, ülkemizde ilk kez bir su yalıtım malzemesinin hem ürün, hem de uygulama standardı olacaktır. Ülkemiz menfaatleri için son derece yararlı olan bu çalışmalar sonucunda, standarda göre üretilen polimer bitümlü membranlar, standarda uygun olarak uygulanma özelliğine sahip olacaktır. Çimento esaslı sürme, kristalize ve bentonit esaslı su yalıtım malzemelerinin sadece ülkemizde değil, gelişmiş ülkelerde de ürün standartlarının dahi olmadığı düşünülürse, bitümlü membranların su yalıtımı konusunda ne kadar ileride olduğu kolayca anlaşılma ktadır.